Endodontic Therapy of a Mandibular Premolar with Three Root Canals – Two Case Reports

The most important requirements for successful endodontic treatment are accurate diagnosis and good knowledge of canal morphology. A mandibular second premolars rarely have more than one root and one root canal. Data from the literature indicate low percentage of a mandibular premolars with three or more root canals. Unusual morphology of the root canal system is diagnostic and therapeutic challenge. It is very important to analyze preoperative radiograph and to explore thoroughly the entrance of the root canal. The aim of this study was to present two patients who had lower second premolars with three canals that required endodontic therapy.


INTRODUCTION
Knowledge of root canal morphology is a prerequisite for successful endodontic treatment together with good anal ysis of the preoperative radiographs and careful explora tion of pulp chambers [1,2].A retroalveolar radiograph is not sufficient to make correct diagnosis of all abnormal ities and morphological variations of the root canal.Loss of a clear shadow of the main root canal may predict the occurrence of double or more canals, requiring further analysis and special attention during endodontic procedure.
Endodontic therapy considers chemomechanical treat ment of a root canal, disinfection, shaping and hermetic obturation as well as crown reconstruction to prevent a reinfection [2,3].The main cause of the endodontic treat ment failure is inadequate preparation and obturation of the root canal [2].The other reasons for the failure could be complex, untreated or forgotten canals [3,4].
Mandibular premolars usually have a single root and one root canal.Morphological variations in the position and number of canals are present in about 30% of cases [5,6,7].According to their root canal morphology, Vertucci [8] has described five types of lower premolars.Type I has a single root canal from the pulp chamber to the apex of the tooth; type II has a canal that starts from pulp cham ber and then branches into two canals which joins again into one on the apex; type III has two separate canals from the pulp chamber up to the apex; type IV considers a single root canal which branches into two canals on the apex; type V starts as one canal from pulp chamber and branches into three separate root canals.
Mandibular second premolar usually has one root and one canal despite variations in the number and morphol ogy of the canal and numerous branches of the main root canal in cervical, medial or apical third [7,9].From 400 examined lower premolars, Vertucci [8] reported a single root canal in approximately 97.5%, while 2 or 3 canals were found in 2.5%.In the study done by Zilich & Dowson [10] from 938 examined teeth, 12.1% had two or more roots and 0.4% samples had three root canals.Lower second premolars with three canals were also reported by other authors [7,11,12].Some authors described the lower second premolar with four or five canals [6,13].Martzi & Zmener [14] have described a unique case having five canal entrances in one root.
The aim of this study was to report two patients who had lower second premolars with complex root canal morphology and to present the complexity of endodon tic procedure.

CASE REpORT 1
A 24 yearold man was referred to the Clinic for Restorative Dentistry and Endodontics at the School of Dentistry in Belgrade for the endodontic treatment of the left lower second premolar.Tooth was asymptomatic and with tempo rary filling.Tooth was slightly more sensitive on percus sion test compared to the control tooth (the first lower premolar).Electric pulp test showed increased thresh old.Endodontic treatment was necessary.From the radi ography taken preoperatively (Figure 1), the existence of complex root systems was determined.
After anesthetizing lower inferior nerve (Lidocaine 2% + adrenaline 1:200000, Galenika ad, Serbia) temporary filling was removed and access cavity, oval shape in bucco lingual direction, was formed.At the bottom of the pulp chamber, the two canal openings (buccal and lingual) were clearly observed.The root canal openings were flared by Gates Gliden drills FKG Dentaire, Switzerland).K file # 10 (FKG Dentaire, Switzerland) was used for root canals exploration as well as for odontometry (Figure 2).
Distal angulations of the instrument placed in the buccal canal as well as additional shadow observed at xray radiogram in the apex of the root increased the possibil ity of additional root canals.The access cavity was modi fied by extension of the buccal edge in mesiobuccal direc tion giving the cavity triangular shape (Figure 3).Careful exploration of the buccal part of the pulp chamber floor identified another root canal mesially.An additional radi ography was taken with the three instruments in order to verify the position of root canals (Figure 4).Existence of the three root canals: mesiobuccal, distobuccal and lingual canals was verified.Final working length for all canals was determined by apex locator (Raypex® 4, VDW, Germany).
Root canals were instrumented using hand instruments (FKG Dentaire, Switzerland) and double cone technique with copious irrigation of 1% NaOCl.For canal lubrica tion Glyde® (DentsplyMaillefer, Switzerland) was used.Final instrumentation of the apical part of the canals  mon for premolars because of the assumption from the radiogram of three roots, meaning three or more canals.The base of the triangle was buccal surface and the top was formed orally.After coronal pulp removal, the entrance to the lingual canal was easily identified.Careful explorations of the canal by K file # 10 (FKG Dentaire, Switzerland) showed one lingual canal only.In the buccal part of pulp chamber, one entrance to the canal was found.Careful exploration with #10 along the walls revealed branch ing of the buccal canal in mesial and distal canal in the coronal third of the canal.Peso drill # 4 and # 3 (FKG Dentaire, Switzerland) was used to flare canal entries in order to enable straightline approach to buccal mesial and distal canal.Final working length for all canals was determined by Apex locator (Raypex® 4, VDW, Germany) and confirmed radiographically (Figure 7).
Coronalthirds of the canals were processed by Peso drill while middle and apical thirds were instrumented by hand instruments (FKG Dentaire, Switzerland) using the technique of double cone with copious irrigation of 1% NaOCl lubrication by Canal Plus® (Septodont, France).Final instrument used in apical preparation of the canals was # 25.The root canals were finally flushed with 10% citric acid and dried with paper points (FKG Dentaire, Switzerland).Obturation was conducted by lateral condensation of guttapercha points and paste Acroseal® (Septodont, France).Radiography after obturation is shown at Figure 8.

DISCUSSION
Anatomical variations of mandibular premolars are docu mented in the literature.Although the occurrence of premo lars having three root canals is extremely rare, each case was using #25 instrument.Once instrumentation was completed, the canals were flushed with 10% citric acid, dried with paper points (FKG Dentaire, Switzerland) and medicated with Endocal® (Septodont, France) for seven days.The temporary filling was Citodur® (Austria).At the next appointment, temporary filling and medication from the root canals were removed; the canals irrigated with 1% NaOCl, dried and obturated by single cone tech nique using paste RSA RoekoSeal® (Roeko, Germany) and guttapercha points.Figure 5 shows dental radiography after obturation.

CASE REpORT 2
A 56yearold woman presented at the Clinic for Restorative Dentistry and Endodontics, School of Dentistry in Belgrade because of mild, spontaneous but longlasting pain in the area of the left mandubular first premolar.Clinical examination of the suspected tooth showed large caries lesion, the percutory test was normal.The electric pulp test showed increased threshold compared to the control tooth, intact right first premolar.Based on the clinical evidence, a chronic dental pulpitis was diagnosed and endodontic therapy was required.Preoperative radiogram analysis (Figure 6) indicated the complex morphology of the teeth based on the three periodontal lines in the apical part of the tooth while root canal shadows were multiple, vague, and dashed.Those findings suggested precaution during all phases of endodontic treatment to avoid poten tial therapeutic errors.
After giving anesthesia for lower alveolar nerve (Lidocaine 2% + adrenaline 1:200000, Galenika, Serbia), caries lesion was removed and access cavity was prepared.Cavity shape was modified in a triangle which is uncom must be carefully analyzed clinically and radiographi cally.Endodontic treatment of premolars with three root canals is highly demanding procedure from the begin ning to the end of the treatment and numerous precau tions should be considered.
Preoperative radiography is an introduction to this complex process and very important step in the diag nosis of multiple canals of lower premolars [15,16,17].If analysis is done carefully, disappearance of the main canal shadow may suggest the possibility of doubling the canal.Some times narrow canals can be evident.This is an indication of unusual morphology and attention should be paid during the preparation of the access cavity and exploring the canals.Use of magnifying glass or endodon tic microscope is inevitable assistance in registering the position of the entrance to the root canal.
Exploration of pulp chamber of a premolar with three canals most commonly will reveal single lingual canal and the two buccal (mesial and distal).One of the premolars described in this study had three roots (lingual, mesiobuc cal and distobuccal) and the same number of the canals.The other one had two roots (lingual and buccal) and buccal root had two canals (mesiobuccal and distobuccal).In such cases, when the canals are narrow, it is difficult to reach glide path.Exploration has to be done by canal instruments #08 and #10 and using a lubricant.Basically, two or more radiographs should be done with the differ ence about 30 degrees mesially or distally to avoid canal superimposing.
In addition to accurate diagnosis, such complex morphology requires careful endodontic treatment and odontometry with a combination of radiographic methods when instruments are positioned into the canal canals and angles of radiography are changed to avoid superposition and accurately register the working length.Use of apex locator is significant because it is more precise method and reduces the number of radiograms.Rotary instru mentation of the entrance to the root canals is important to create straight access for the canal instruments.It is of great importance especially in doubled canals, because it reduces curvature and allows access to the curved apical portion of the tooth.Adequate obturation and selection of the main guttapercha point to the working length is an imperative in achieving optimal results.Good knowledge of the canal morphology is of great importance because it helps to diagnose possible variation in shape, number and location of the canals.Adequate assessment of root canal variations leads to adequate instrumentation as well as successful endodontic treat ment and tooth preservation.Complex morphology of root canals of mandibular premolars is usually present bilater ally and from this aspect the preservation of analog tooth from the opposite side should be emphasized.

CONCLUSION
The most frequent causes of failure in endodontic therapy are untreated and forgotten canals.To achieve success in endodontic treatment practitioners should have in mind, in addition to good knowledge of root canal morphology, also a variability in number and position of the root canals.Mandibular premolar can be very complex for endodon tic treatment if there is a variability in the number and shape of the canals.Successful endodontic treatment can be achieved with a combination of instrumentation as well as obturation techniques.

UVOD
Po zna va nje mor fo lo gi je ka nal nog si ste ma zu ba pred u slov je za uspe šno en do dont sko le če nje za jed no sa do brom pro ce nom pri mar nog ra di o gra ma i pa žlji vim son di ra njem dna pulp ne ko mo re [1,2].Kla si čan re tro al ve o lar ni sni mak ni je do vo ljan za di jag no sti ko va nje ano ma li ja i mor fo lo ških va ri ja ci ja ka na la.Uko li ko se u pro ce ni ova kvog ra di o gra ma uoči gu bi tak ja sne sen ke glav nog ka na la, tre ba po sum nja ti na udva ja nje ili na po ja vu do dat nih ka na la, što zah te va do pun sku ana li zu i po seb nu pa žnju pri da ljem en do dont skom po stup ku.
En do te ra pi ja pod ra zu me va me ha nič kome di ka ment nu ob ra du ce lo kup nog ka nal nog si ste ma, dez in fek ci ju, ob li ko va nje i her me tič ku op tu ra ci ju uz po sta vlja nje kru nič nog is pu na ra di pre ven ci je od po nov ne in fek ci je [2,3].Glav ni uzrok ne u spe ha en do te ra pi je je ne do volj no ob ra đen ka nal ko re na i ne a de kvat na op tu ra ci ja [2].Uzrok ne u spe ha mo gu bi ti slo že ni, neo bra đe ni ili za bo ra vlje ni ka na li [3,4].
Man di bu lar ni pre mo la ri su naj če šće zu bi s jed nim ko re nom i jed nim ka na lom.Mor fo lo ške va ri ja ci je u po lo ža ju i bro ju ka na la opi sa ne su u oko 30% slu ča je va [5,6,7].Ta ko je Ver tu či (Ver tuc ci) [8] opi sao pet ti po va do njih pre mo la ra.Tip I ima je dan ka nal od pulp ne ko mo re do vr ha zu ba; tip II ima je dan ka nal ko ji po la zi od pulp ne ko mo re, a po tom se ra čva u dva ka na la ko ji se spa ja ju u je dan u pre de lu vr ha ko re na; tip III ima dva odvo je na ka na la od pulp ne ko mo re ko ja se ta ko za vr ša va ju; tip IV pod ra zu me va je dan ka nal ko ji se u apek snoj tre ći ni ra čva u dva odvo je na ka na la; kod ti pa V se od pulp ne ko mo re odva ja ju tri odvo je na ka na la.
Man di bu lar ni dru gi pre mo lar obič no ima je dan ko ren i je dan ka nal, iako po sto je va ri ja ci je u bro ju i mor fo lo škom iz gle du ka na la i broj na ra čva nja glav nog ka na la u cer vi kal noj, sred njoj ili apek snoj tre ći ni [7,9].Ver tu či [8] je kod 400 do njih dru gih pre mo la ra usta no vio je dan ka nal u oko 97,5% uzo ra ka, dok su dva ili tri ka na la za be le že na u 2,5% uzo ra ka.U is tra ži va nju Zi li ča (Zi lich) i Do so na (Dow son) [10], ko je je ob u hva ti lo 938 zu ba, 12,1% njih ima lo je dva ko re na ili vi še, dok su u 0,4% uzo ra ka pro na đe na tri ka na la.Do nje dru ge pre mo la re sa tri ka na la opi su ju i dru gi auto ri [7,11,12].Po je di ni auto ri opi su ju do nji dru gi pre mo lar sa če ti ri i pet ka na la [6,13].Mar ci (Mart zi) i Cme ner (Zme ner) [14] su opi sa li je din stven slu čaj sa pet ula za u ka na le u jed nom ko re nu.
Sle di pri kaz dva pa ci jen ta s tro ka nal nim do njim dru gim pre mo la ri ma kod ko jih je pri me nje no slo že no en do dont sko le če nje.

PRIKAZ PRVOG SLUČAJA
Mla dić star 24 go di ne upu ćen je na Kli ni ku za bo le sti zu ba Sto ma to lo škog fa kul te ta u Be o gra du ra di en do dont skog le če nja dru gog do njeg pre mo la ra s le ve stra ne.Ni je bi lo simp to ma, a in spek ci jom je na kru ni ci uočen pri vre me ni is pun.Per ku tor ni na laz ovog zu ba bio je bla go po zi ti van u od no su na kon trol ni zub (pr vi pre mo lar s iste stra ne).Elek tro te stom su utvr đe ni po vi šen prag na dra ža ja i po tre ba iz vo đe nja te ra pi je ka na la ko re na.Zub je za tim ra di o gra fi san, a na pre o pe ra ci o nom snim ku uočen je kom pli ko va ni ko ren ski si stem (Sli ka 1).
To kom iste po se te sto ma to lo gu da ta je spro vod na ane ste zi ja za od go va ra ju ći do nji al ve o lar ni nerv (dvo po stot ni li do kain i adre na lin 1:200.000;Ga le ni ka AD, Sr bi ja), a za tim uklo njen pri vre me ni is pun i na či nje na pre pa ra ci ja pri stup nog ka vi te ta oval nog ob li ka u bu ko lin gval nom prav cu.Na dnu pulp ne ko mo re ja sno su se uoča va la dva ula za u ka na le ko re na ko ji su bi li po sta vlje ni bu kal no i lin gval no.GejtsGli de no vim svr dli ma (FKG Den ta i re, Švaj car ska) ovi ula zi su lev ka sto pro ši re ni, a Ktur pi ja ma #10 (FKG Den ta i re, Švaj car ska) eks plo ri sa ni bu kal ni i lin gval ni ka nal.Po tom je na či njen odon to me trij ski ra di o gram (Sli ka 2).Dis tal na an gu la ci ja in stru men ta u bu kal nom ka na lu i na odon to me trij skom ra di o gra mu uoče na do dat na li nij ska sen ka u apek snom de lu bu kal nog ko re na upu ći va li su na mo guć nost po sto ja nja do dat nog ka na la.Pri stup ni ka vi tet je mo di fi ko van eks ten zi jom bu kal ne ivi ce u me zi o di stal nom prav cu, či me je od oval nog do bio tro u gla sti ob lik (Sli ka 3).Pa žlji vom eks plo ra ci jom je u bu kal nom de lu po da pulp ne ko mo re pro na đen još je dan ka nal po sta vljen me zi jal no.Za tim je ura đen do pun ski sni mak sa tri in stru men ta ra di po tvr de po lo ža ja ka na la ko re na (Sli ka 4), či me je u ovom zu bu po tvr đe no po sto ja nje tri ka na la: me zi o bu kal nog, dis to bu kal nog i lin gval nog.Ko nač na rad na du ži na za sve ka na le je od re đe na apeks lo ka to rom (Raypex ® 4, VDW, Ne mač ka).
Ka na li su ob ra đe ni ruč nim in stru men ti ma (FKG Den ta i re, Švaj car ska) teh ni kom dvo stru kog ko nu sa, u obil noj iri ga ci ji jed no pro cent nim ras tvo rom Na OCl i uz lu bri ka ci ju pre pa ra tom Glyde ® (DentsplyMa il le fer, Švaj car ska).Apek sna pre pa ra ci ja je

KRATAK SADRŽAJ
Je dan od osnov nih uslo va uspe šnog en do dont skog le če nja je pre ci zna di jag no sti ka i do bro po zna va nje mor fo lo gi je ka nal nog si stema zu ba.Do nji dru gi pre mo lar ret ko ima vi še od jed nog ko re na i jed nog ka na la.Po da ci iz li te ra tu re uka zu ju na iz u zet no ma li proce nat do njih dru gih pre mo la ra sa tri i vi še ka na la ko re na.Ne u o bi ča je ni mor fo lo ški iz gled ka nal nog si ste ma pred sta vlja di jag no stič ki i te ra pij ski iza zov.Za po sta vlja nje tač ne di jag no ze od iz u zet ne va žno sti su ana li za ra di o gra ma na či nje nog pre hi rur škog za hvata i pa žlji va eks plo ra ci ja ula za u ka na le ko re na.U ovom ra du pri ka za na su dva pa ci jen ta sa tro ka nal nim do njim dru gim pre mo lari ma ko je je bi lo po treb no en do dont ski le či ti.
Ključ ne re či: man di bu lar ni dru gi pre mo lar; ana tom ska va ri ja ci ja; en do dont sko le če nje po su še ni pa pir nim po e ni ma (FKG Den ta i re, Švaj car ska), a op tu ra ci ja je iz ve de na me to dom la te ral ne kon den za ci je uz upo tre bu gu ta per ka po e na i pa ste Ac ro seal ® (Sep to do nt, Fran cu ska).Ra di o gram zu ba sa ko nač no op tu ri sa nim ka na li ma ko re na pri ka zan je na sli ci 8.

DISKUSIJA
Ana tom ske va ri ja ci je man di bu lar nog pre mo la ra su do ku men to va ne u li te ra tu ri.Iako su tro ka nal ni pre mo la ri iz u zet no ret ki, sva ki ova kav pre mo lar se mo ra pa žlji vo ra di o graf ski i kli nič ki is pi ta ti, da bi se utvr di la ova kva mor fo lo gi ja.En do dont sko le če nje pre mo la ra sa tri ka na la je vi so ko zah te van po stu pak ko ji od po čet ka do kra ja tre ba da pra ti pre do stro žnost.
Po čet ni di jag no stič ki ra di o gram je uvod u ova ko slo žen po stu pak i ve o ma je va žan u di jag no sti ko va nju vi še stru kih ka na la do njeg pre mo la ra [15,16,17].Uko li ko se pa žlji vo ana li zi ra, mo že se za pa zi ti da sen ka glav nog ka na la ni je iz ra zi to ja sna i da po sto ji sum nja na udva ja nje ka na la.Mo gu se uoči ti i vi še gra cil nih ka na la.To je in di ka ci ja da tre ti ra ni zub ne ma uobi ča je ni mor fo lo ški iz gled i da tre ba obra ti ti pa žnju pri li kom for mi ra nja pri stup nog ka vi te ta, pa žlji vog son di ra nja ula za u ka na le ko re na i nji ho vog ras po re da.Sva ka ko da bi pri me na lu pe s uve li ča njem ili en do dont skog mi kro sko pa bi la od iz u zet ne po mo ći u utvr đi va nju po lo ža ja ula za u ka na le ko re na.
Pri li kom son di ra nja po da pulp ne ko mo re kod tro ka nal nog pre mo la ra obič no je reč o jed nom ka na lu ve ćeg pro me ra po sta vlje nom lin gval no (oral no) i dva gra cil ni ja po sta vlje na bu kal no (bu ko me zi jal ni i bu ko di stal ni).U ovom pri ka zu je dan pre mo lar je imao tri ko re na (lin gval ni, bu ko me zi jal ni i bu ko di stal ni) i isto to li ko ka na la, a dru gi dva ko re na (lin gval ni i bu kal ni), dok su u bu kal nom ko re nu bi la dva ka na la (bu ko di stal ni i bu ko me zi jal ni).U ova kvim slu ča je vi ma ka na li su gra cil ni, te že pro hod ni, pa se za is pi ti va nje pro hod no sti uglav nom ko ri ste tan ki ka nal ni in stru men ti 08 i 10 uz pri me nu lu bri kan ta, ra di lak še pro hod no sti ce lom du ži nom ka na la.Uglav nom se pra ve dva ra di o gra ma, pri če mu je dru gi me zi jal no ili dis tal no po me ren za oko 30 ste pe ni, da se ka na li ne bi su per po ni ra li.
Ova ko slo že na mor fo lo gi ja po red pre ci zne di jag no sti ke zah te va i pa žlji vu en do dont sku ob ra du i odon to me tri ju uz kom bi na ci ju ra di o graf ske me to de, pri ko joj se vr ši po zi ci o ni ra nje ka nal nih in stru me na ta u ka na le i po me ra nje ugla sni ma nja da bi se iz be gla su per po zi ci ja i re gi stro va la rad na du ži na.Pro ve ra odon to me tri je apekslo ka to rom je zna čaj na, jer je reč o pre ci zni joj me to di, a mo že da sma nji i broj ra di o gra ma.Ma šin sko ši re nje ula za u ka na le omo gu ća va pra vo li nij sko uno še nje ka nal nih in stru me na ta pri ob ra di, što je ta ko đe ve o ma zna čaj no, po seb no kod udva ja nja ka na la, bu du ći da se ti me ubla ža va kri vi na ka na la i za la zi u za kri vlje ni apek sni deo.Od go va ra ju ća op tu ra ci ja i pra vi lan oda bir glav nih gu ta per ka po e na na rad nu du ži nu oba ve zni su za po sti za nje op ti mal ne op tu ra ci je ova ko gra cil nih i udvo je nih ka na la.Do bro po zna va nje mor fo lo gi je ka nal nog si ste ma je iz u zet no va žno, jer je to uvod u even tu al nu va ri ja ci ju u ob li ku, bro ju i ras po re du ka na la.Bla go vre me no sa gle da va nje va ri ja ci ja i ade kvat na en do dont ska ob ra da vo di uspe šnom en do dont skom le če nju i oču va nju zu ba.Slo žen mor fo lo ški iz gled ka na la i ko re no va do njih pre mo la ra obič no se ja vlja s obe stra ne, te bi s tim u ve zi tre ba lo na gla si ti po tre bu oču va nja isto i me nog zu ba za sva tri ka na la za vr še na in stru men tom #25.Ka na li su po za vr še noj pre pa ra ci ji is pra ni de se to pro cent nom li mun skom ki se li nom, po su še ni pa pir nim po e ni ma (FKG Den ta i re, Švaj car ska) i u njih je in ter se an sno na ne sen pre pa rat En do cal ® (Sep to dont, Fran cu ska), na kon če ga je zub pri vre me no za tvo ren sred stvom Ci to dur ® (Austria).Sle de ća se an sa je za ka za na za se dam da na.Po ukla nja nju pri vre me nog is pu na i in ter se an snog me di ka men ta, ka na li su is pra ni jed no pro cent nim ras tvo rom Na OCl, po su še ni pa pir nim po e ni ma i op tu ri sa ni mo no ko nom teh ni kom uz pri me nu pre pa ra ta RSA Ro e ko Seal ® (Ro e ko, Ne mač ka) i gu ta per ka po e na.Na sli ci 5 je pri ka zan ra di o gram zu ba sa ko nač no op tu ri sa nim ka na li ma ko re na.

PRIKAZ DRUGOG SLUČAJA
Spon ta ni, bla gi, ali du go traj ni bo lo vi u pre de lu pr vog pret kut nja ka s le ve stra ne raz log su zbog ko jeg se pe de set še sto go di šnja že na ja vi la na Kli ni ku za bo le sti zu ba Sto ma to lo škog fa kul te ta u Be o gra du.Objek tiv nim pre gle dom na dis tal noj stra ni sum nji vog zu ba uoče na je ve li ka ka ri je sna le zi ja bez per ku tor ne ose tlji vo sti zu ba.Elek tro test je po ka zao zna čaj no po vi šen prag na dra ža ja pul pe zu ba u od no su na kon trol ni, in takt ni pr vi pre mo lar sa de sne stra ne.Na osno vu do bi je nih na la za po sta vlje na je di jag no za hro nič nog pul pi ti sa zu ba 34 i in di ko va no en do dont sko le če nje.Pre o pe ra ci o ni ra di o gram je upu ći vao na slo žen mor fo lo ški iz gled ovo ga zu ba, jer su se uoča va le tri pe ri o don tal ne li ni je u apek snom de lu zu ba, a sen ke ka na la ko re na na ra di o gra mu su bi le vi še stru ke, ne ja sne i is pre ki da ne (Sli ka 6).Ovo je uka zi va lo i na to da je neo p hod na po seb na opre znost pri iz vo đe nju svih fa za en do dont skog le če nja, ka ko bi se iz be gle mo gu će te ra pij ske gre ške.
Na kon da va nja spro vod ne ane ste zi je za od go va ra ju ći do nji al ve o lar ni nerv (dvo pro cent ni li do kain i adre na lin 1:200.000;Ga le ni ka AD, Sr bi ja), uklo njen je ka ri jes i pre pa ri san pri stup ni ka vi tet.Ob lik pri stup nog ka vi te ta je mo di fi ko van u tro u gli u od no su na, za pre mo la re, uobi ča je ni oval ni ob lik, jer je ra di o gram uka zi vao na tri ko re na; da kle, i tri ili vi še ka na la.Osno va ovog tro u gla stog ob li ka pri stup nog ka vi te ta je for mi ra na bu kal no, a vrh oral no.Po ukla nja nju ko ro nar nog de la pul pe ulaz u lin gval ni ka nal je la ko pre po znat.Pa žlji vom eks plo ra ci jom Ktur pi jom #10 (FKG Den ta i re, Švaj car ska) utvr đe no je da po sto ji je dan lin gval ni ka nal.U bu kal nom de lu po da pulp ne ko mo re na đen je ta ko đe je dan ulaz u ka nal, me đu tim, eks plo ra ci jom po me nu tim in stru men tom duž zi do va uoče no je da se pri kra ju ko ro nar ne tre ći ne ka nal de li na dva, od ko jih je je dan po sta vljen me zi jal no, a dru gi dis tal no.Pe so svr dli ma #4 i #3 (FKG Den ta i re, Švaj car ska) lev ka sto su pro ši re ni ula sci u ka na le, pri če mu je bu kal ni ori fi ci jum do dat no pro ši ren, da bi se omo gu ćio pra vo li nij ski pri stup ka ko u me zi jal ni, ta ko i u dis tal ni bu kal ni ka nal.Ko nač na rad na du ži na za sve ka na le je od re đe na apekslo ka to rom (Raypex ® 4, VDW, Ne mač ka) i po tvr đe na odon to me trij skim ra di o gra mom (Sli ka 7).
Ko ro nar ne tre ći ne ka na la su ob ra đe ne Pe so svr dli ma, a sred nje i apek sne ruč nim in stru men ti ma (FKG Den ta i re, Švaj car ska) teh ni kom dvo stru kog ko nu sa, uz obil nu iri ga ci ju jed no pro cent nim ras tvo rom Na OCl i lu bri ka ci ju pre pa ra tom Ca nal plus ® (Sep to dont, Fran cu ska).Apek sna pre pa ra ci ja je za sva tri ka na la za vr še na in stru men tom #25.Ka na li su po za vr še noj pre pa ra ci ji is pra ni de se to pro cent nom li mun skom ki se li nom i sa su prot ne stra ne, ka ko ne bi do šlo do ire ver zi bil nih pro me na pul pe i en do dont skog zbri nja va nja ko je je u ova kvoj si tu a ci ji slo že no i ne iz ve sno.

ZAKLJUČAK
Je dan od glav nih uzro ka ne u spe ha en do dont skog le če nja su neo bra đe ni i za bo ra vlje ni ka na li.Prak ti ča ri, osim do brog po zna va nja mor fo lo gi je ka na la ko re na zu ba, mo ra ju ima ti na umu pro men lji vost bro ja i po lo ža ja ka na la ko re na, da bi se zub en do dont ski uspe šno zbri nuo.Man di bu lar ni pre mo lar mo že da bu de vr lo slo žen za en do tret man uko li ko po sto je va ri ja bil no sti u bro ju i ob li ku ka na la.To zah te va i pa žlji vi ju en do dont sku ob ra du uz kom bi na ci ju teh ni ka, ka ko pri ob ra di, ta ko i pri li kom op tu ra ci je ova kvih ka nal nih si ste ma.